महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील मुलींच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘लेक लाडकी योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत गरीब कुटुंबात जन्मणाऱ्या मुलींना जन्मापासून ती १८ वर्षांची होईपर्यंत टप्प्याटप्प्याने एकूण ₹१,०१,००० (१ लाख १ हजार रुपये) इतकी आर्थिक मदत दिली जाते.
खाली या योजनेची पात्रता, निकष, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज कसा करावा याबद्दलची संपूर्ण व अद्ययावत माहिती दिली आहे.
लेक लाडकी योजनेचे स्वरूप आणि मिळणारा लाभ (हप्ते)
या योजनेचा मुख्य उद्देश मुलींच्या शिक्षणाला चालना देणे, बालविवाह रोखणे आणि मुलींचा जन्मदर वाढवणे हा आहे. योजनेचे पैसे थेट मुलीच्या किंवा तिच्या पालकांच्या बँक खात्यात (Direct Benefit Transfer – DBT द्वारे) खालीलप्रमाणे ५ टप्प्यांत जमा केले जातात:
| टप्पा | कधी मिळतात? | मिळणारी रक्कम (रु.) |
| १ ला हप्ता | मुलगी जन्माला आल्यानंतर | ₹ ५,००० |
| २ रा हप्ता | मुलगी पहिलीच्या वर्गात प्रवेश घेताना | ₹ ६,००० |
| ३ रा हप्ता | मुलगी सहावीच्या वर्गात प्रवेश घेताना | ₹ ७,००० |
| ४ था हप्ता | मुलगी अकरावीच्या वर्गात प्रवेश घेताना | ₹ ८,००० |
| ५ वा हप्ता | मुलगी १८ वर्षे पूर्ण केल्यानंतर (अविवाहित असणे आवश्यक) | ₹ ७५,००० |
| एकूण लाभ | जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंत | ₹ १,०१,००० |
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता (Eligibility Criteria)
- जन्माची तारीख: मुलगी १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेली असावी.
- रेशन कार्ड: लाभार्थी कुटुंब पिवळे किंवा केशरी शिधापत्रिकाधारक (Ration Card Holder) असावे.
- वार्षिक उत्पन्न: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹ १ लाख किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
- रहिवासी: लाभार्थी कुटुंब महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- अपत्य मर्यादा: ही योजना पहिल्या दोन अपत्यांपैकी मुलींना लागू राहील. जर पहिली मुलगी आणि दुसरे अपत्यही मुलगी असेल तर दोन्ही मुलींना लाभ मिळेल. मात्र, दुसऱ्या प्रसुतीनंतर पालकांनी कुटुंब नियोजन (Family Planning) प्रमाणपत्र सादर करणे अनिवार्य आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्ज करताना कोणतीही अडचण येऊ नये म्हणून खालील कागदपत्रे जवळ बाळगा:
- मुलीचा जन्म दाखला (Birth Certificate).
- पालकांचे (माता व पिता) आधार कार्ड.
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड.
- सक्षम अधिकाऱ्याचा (तहसीलदार) उत्पन्नाचा दाखला (उत्पन्न १ लाखापेक्षा कमी असावे).
- बँक पासबुकची पहिल्या पानाची झेरॉक्स (बँक खाते आधार लिंक असणे गरजेचे आहे).
- मुलीचा व पालकांचा पासपोर्ट साईज फोटो.
- संबंधित इयत्तेत प्रवेश घेतल्याचा शाळेचा दाखला (२ रा, ३ रा व ४ था हप्ता मिळवताना).
- मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर अविवाहित असल्याचे स्वयंघोषणापत्र आणि मतदार ओळखपत्र (५ व्या हप्त्यासाठी).
अर्ज करण्याची सोपी पद्धत
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया अतिशय सुलभ ठेवण्यात आली आहे. अर्ज ऑफलाइन पद्धतीने तुमच्या गावातील किंवा परिसरातील अंगणवाडी केंद्रामार्फत केला जातो.
1.अंगणवाडी सेविकेशी संपर्क साधा:पहिला टप्पा.
तुमच्या परिसरातील स्थानिक अंगणवाडी केंद्रात जा आणि अंगणवाडी सेविकेकडून ‘लेक लाडकी योजना’ चा मोफत छापील अर्ज मिळवा.
2.अर्ज अचूक भरा:दुसरा टप्पा.
अर्जात विचारलेली सर्व माहिती जसे की मुलीचे नाव, जन्मतारीख, पालकांचे नाव, बँक खाते तपशील इत्यादी गोष्टी काळजीपूर्वक व अचूक भरा.
3.कागदपत्रे जोडा:तिसरा टप्पा.
वर नमूद केलेल्या सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या (उदा. जन्माचा दाखला, उत्पन्नाचा दाखला, रेशन कार्ड) छायांकित प्रती (झेरॉक्स) अर्जासोबत जोडा.
4.अर्ज जमा करा व पोचपावती घ्या:अंतिम टप्पा.
भरलेला अर्ज आवश्यक कागदपत्रांसह अंगणवाडी सेविकेकडे जमा करा. अर्ज जमा केल्यावर त्याची अधिकृत पोचपावती (Receipt) जपून ठेवा, जेणेकरून भविष्यात अर्जाची स्थिती तपासता येईल.
महत्त्वाची टीप: या योजनेसाठी अर्ज करण्याची कोणतीही फी घेतली जात नाही, ही प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आहे. शासनाचा हा पैसा थेट ‘डीबीटी’ (Direct Benefit Transfer) द्वारे तुमच्या बँक खात्यात जमा होत असल्यामुळे कोणत्याही मध्यस्थाला किंवा एजंटला पैसे देऊ नका.