महाराष्ट्रातील लाखो शेतकरी बांधवांसाठी अत्यंत दिलासादायक आणि ऐतिहासिक बातमी समोर आली आहे. राज्य सरकारने “पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६” अधिकृतपणे जाहीर केली असून, त्यासाठीचा शासन निर्णय (GR) देखील जारी केला आहे. या योजनेसाठी शासनाने ३६,५८५ कोटी रुपयांच्या अवाढव्य निधीला मंजुरी दिली आहे.
या योजनेचे संपूर्ण स्वरूप, अटी आणि तुम्हाला याचा लाभ कसा मिळणार, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
योजनेचे मुख्य ३ आधारस्तंभ (फायद्यांचे स्वरूप)
शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती विचारात घेऊन सरकारने या योजनेची विभागणी तीन प्रमुख भागांत केली आहे:
१. थेट २ लाखांपर्यंत संपूर्ण कर्जमाफी
- ज्या शेतकऱ्यांचे थकीत कर्ज २ लाख रुपयांपर्यंत आहे, त्यांचे संपूर्ण कर्ज (मुद्दल + व्याजासह) सरकार स्वतः बँकेत जमा करून त्यांचा सातबारा कोरा करणार आहे.
२. एकवेळ समझोता योजना (One Time Settlement – OTS)
- ज्या शेतकऱ्यांचे थकीत कर्ज २ लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहे, त्यांना काळजी करण्याची गरज नाही.
- अशा शेतकऱ्यांनी २ लाख रुपयांच्या वरील अतिरिक्त थकीत रक्कम स्वतः बँकेत जमा केल्यास, उरलेले २ लाख रुपये सरकार स्वतः भरेल.
- ही अतिरिक्त रक्कम भरण्यासाठी शेतकऱ्यांना ३१ मार्च २०२७ पर्यंतची मोठी मुदत देण्यात आली आहे.
३. नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांना ₹५०,००० प्रोत्साहनपर लाभ
- प्रामाणिकपणे व वेळेत कर्जाची परतफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना देखील सरकारने दिलासा दिला आहे.
- सन २०२२-२३, २०२३-२४ आणि २०२४-२५ या तीन वर्षांपैकी कोणत्याही दोन वर्षांत ज्या शेतकऱ्यांनी पीक कर्जाची वेळेत परतफेड केली आहे, त्यांना ५०,००0 रुपयांपर्यंतचे प्रोत्साहनपर अनुदान दिले जाईल.
कर्जमाफीसाठी महत्त्वाच्या अटी व पात्रता
या योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार, याचे निकष शासनाने अत्यंत स्पष्ट केले आहेत:
- कर्ज घेण्याचा कालावधी: शेतकऱ्यांनी १ एप्रिल २०१९ ते ३१ मार्च २०२५ या कालावधीत घेतलेले अल्पमुदत पीक कर्ज या योजनेसाठी पात्र असेल.
- थकबाकीची तारीख: सदर कर्ज ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी थकीत असावे आणि ३१ मार्च २०२६ पर्यंत त्याची परतफेड झालेली नसावी.
- कोणत्या बँकांचे कर्ज माफ होणार? राष्ट्रीयीकृत बँका, खाजगी बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRB), जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका (DCCB) आणि प्राथमिक सहकारी संस्थांकडून घेतलेले कर्ज या योजनेत ग्राह्य धरले जाईल.
- जमिनीची मर्यादा नाही: या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यात जमिनीच्या क्षेत्राची (Acres) कोणतीही अट नाही. लहान आणि मोठे, सर्वच पात्र शेतकरी या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.
कर्जमुक्ती योजनेसाठीच्या अनिवार्य बाबी (महत्त्वाचे काम)
जर तुम्हाला या योजनेचा लाभ घ्यायचा असेल, तर खालील दोन गोष्टी पूर्ण असणे बंधनकारक आहे:
- आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication): तुमचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
- ॲग्रीस्टॅक (AgriStack) नोंदणी: शासनाने आता डिजिटल सुलभतेसाठी ॲग्रीस्टॅक नोंदणी अनिवार्य केली आहे. ही नोंदणी असल्याशिवाय कर्जमाफी किंवा प्रोत्साहन अनुदानाचा लाभ मिळणार नाही.
लाभार्थी यादीत आपले नाव कसे पाहावे?
- शासनाकडून पात्र शेतकऱ्यांच्या याद्या तयार करण्याचे काम अंतिम टप्प्यात असून लवकरच याद्या महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर प्रसिद्ध केल्या जातील.
- पात्र शेतकऱ्यांना त्यांच्या नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांकावर थेट मॅसेज (SMS) देखील पाठवला जाईल.
- जर आपले नाव यादीत नसेल किंवा काही तांत्रिक अडचण आल्यास, मदतीसाठी जिल्हा स्तरावर स्वतंत्र तक्रार निवारण यंत्रणा कार्यान्वित केली जाईल.
महत्त्वाची नोंद: महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०१९ चा लाभ घेतलेल्या शेतकऱ्यांना या नवीन योजनेअंतर्गत जास्तीत जास्त ५० हजार रुपयांपर्यंतच लाभ मिळणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.