😮 कॉलेजची ५०% ते १००% फी होणार माफ! महाडीबीटीची ही स्कॉलरशिप चुकवू नका; पहा पात्रता.

महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्रशिक्षण विभागातर्फे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील (EBC) विद्यार्थ्यांसाठी ‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना’ चालवली जाते. या योजनेचा मुख्य उद्देश पैशांअभावी विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू नये आणि त्यांना व्यावसायिक (Professional) तसेच बिगर-व्यावसायिक (Non-Professional) अभ्यासक्रम पूर्ण करता यावेत हा आहे.

शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ साठी महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर या शिष्यवृत्तीचे ऑनलाईन अर्ज भरणे सुरू झाले आहे. या लेखात आपण या योजनेची पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे, मिळणारा लाभ आणि अर्ज करण्याची पद्धत याबद्दलची संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत.

📌 योजनेची थोडक्यात माहिती (Overview)

मुख्य मुद्दे	तपशील
योजनेचे नाव	राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना (EBC)
विभाग	उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन
अर्ज पद्धत	ऑनलाईन (MahaDBT Portal)
लाभार्थी	आर्थिकदृष्ट्या मागास (OPEN / EWS / SEBC प्रवर्गातील विद्यार्थी)
कौटुंबिक उत्पन्न मर्यादा	वार्षिक ₹८ लाख किंवा त्यापेक्षा कमी
अर्जाची अंतिम तारीख	३० सप्टेंबर २०२६ (अंदाजित/वाढू शकते)
अधिकृत वेबसाईट	mahadbt2.maharashtra.gov.in

🎯 शिष्यवृत्तीसाठी पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्याने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

1. रहिवासी: अर्जदार विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी (Domicile) असावा.
2. प्रवेश पद्धत: विद्यार्थ्याने सरकारी नियमांनुसार CAP (Centralized Admission Process) राउंडद्वारेच प्रवेश घेतलेला असावा. (मॅनेजमेंट कोट्यातून किंवा ऑफलाईन घेतलेल्या प्रवेशासाठी ही योजना लागू नाही).
3. उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹८,००,००० (८ लाख रुपये) पेक्षा जास्त नसावे.
4. अपत्य मर्यादा: ही सवलत कुटुंबातील पहिल्या २ अपत्यांपर्यंतच मर्यादित आहे.
5. उपस्थिती: विद्यार्थ्याची महाविद्यालयात किमान ५०% उपस्थिती (Attendance) असणे अनिवार्य आहे.
6. प्रवर्ग: हा लाभ प्रामुख्याने खुल्या प्रवर्गातील (OPEN), EWS आणि नव्याने समाविष्ट झालेल्या SEBC प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना मिळतो. (इतर राखीव प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र शिष्यवृत्ती योजना आहेत).
7. शैक्षणिक गॅप: शिक्षणामध्ये १ वर्षाचा गॅप असल्यास गॅप अ‍ॅफिडेव्हिट आवश्यक आहे, परंतु २ वर्षांपेक्षा जास्त गॅप असल्यास विद्यार्थी अपात्र ठरू शकतो.

💰 शिष्यवृत्तीचे फायदे (Benefits & Concessions)

या योजनेंतर्गत विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमानुसार शिक्षण शुल्क (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्कात (Exam Fee) सवलत मिळते:

• बिगर-व्यावसायिक अभ्यासक्रम (उदा. BA, B.Com, B.Sc): सर्व शासकीय, अनुदानित आणि विना-अनुदानित महाविद्यालयांमधील विद्यार्थ्यांसाठी १००% शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्क माफ केले जाते.
• व्यावसायिक अभ्यासक्रम (उदा. Engineering, MBA, MCA, Pharmacy):
  • वार्षिक उत्पन्न ₹२.५० लाखांपर्यंत असल्यास: शासकीय/अनुदानित संस्थेत १००% तर खाजगी विना-अनुदानित संस्थेत ५०% सूट.
  • वार्षिक उत्पन्न ₹२.५० लाख ते ₹८ लाखांच्या दरम्यान असल्यास: सर्व प्रकारच्या संस्थांमध्ये ५०% शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्क परतावा मिळतो.

📄 आवश्यक कागदपत्रे (Important Documents List)

MahaDBT पोर्टलवर अर्ज अपलोड करताना खालील मूळ कागदपत्रे (Original Scanned Copies) जवळ ठेवावीत:

• [ ] उत्पन्नाचा दाखला: सक्षम प्राधिकारी (तहसीलदार) यांनी प्रमाणित केलेला आर्थिक वर्ष २०२५-२६ चा उत्पन्नाचा दाखला.
• [ ] अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate): महाराष्ट्राचे रहिवासी असल्याचा पुरावा.
• [ ] १० वी / १२ वी आणि मागील वर्षाची गुणपत्रिका (Marksheet).
• [ ] कॅप अलॉटमेंट लेटर (CAP Allotment Letter): प्रवेश निश्चितीची पावती.
• [ ] चालू वर्षाची कॉलेज फी पावती (Current Year Fee Receipt).
• [ ] रेशन कार्ड (Ration Card): कुटुंबातील अपत्यांची संख्या तपासण्यासाठी पहिल्या व शेवटच्या पानाची झेरॉक्स.
• [ ] पालकांचे प्रतिज्ञापत्र (Declaration Form): कुटुंबात दोनच अपत्ये असल्याबाबतचे वेबसाईटवरील फॉरमॅटमधील प्रतिज्ञापत्र.
• [ ] आधार कार्ड आणि बँक खाते पासबुक: बँक खाते आधार कार्डशी सीडेड (Aadhaar Seeded) असणे अनिवार्य आहे जेणेकरून पैसे थेट खात्यात येतील.
• [ ] गॅप प्रमाणपत्र (Gap Certificate): शैक्षणिक गॅप असल्यास.

💻 ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Application Process)

1.पोर्टलवर नोंदणी (New Registration):वेळ: ५ मिनिटे.

सर्वप्रथम महाडीबीटीच्या अधिकृत संकेतस्थळाला (mahadbt2.maharashtra.gov.in) भेट द्या. नवीन युजर्सनी ‘New Applicant Registration’ वर क्लिक करून आधार क्रमांकाद्वारे आणि मोबाईल OTP च्या सहाय्याने आपले नवीन खाते तयार करावे.

2.प्रोफाईल पूर्ण भरणे (Profile Completion):वेळ: १५ मिनिटे.

लॉगिन केल्यानंतर ‘My Profile’ वर जा. येथे आपली वैयक्तिक माहिती, पत्ता, जातीचा/प्रवर्गाचा तपशिल, पालकांचे उत्पन्न आणि मागील शैक्षणिक पात्रता योग्यरित्या भरा. तसेच आवश्यक सर्व कागदपत्रे मूळ प्रत (Original Scan) स्वरूपात स्पष्ट अपलोड करा.

3.योजना निवडणे (Apply for Scheme):वेळ: ५ मिनिटे.

प्रोफाईल १००% पूर्ण झाल्यावर ‘All Schemes’ या टॅबवर जा. तिथे “Directorate of Higher Education (DHE)” हा विभाग निवडा आणि त्याखालील “Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Shikshan Shulkh Shishyavrutti Yojna” या योजनेवर क्लिक करा.

4.अर्ज सबमिट करणे आणि ट्रॅक करणे:शेवटची पायरी.

माहितीची पुन्हा एकदा पडताळणी करून फॉर्म ऑनलाईन सबमिट करा. अर्ज यशस्वीरीत्या सबमिट झाल्यावर त्याची प्रिंट काढून घ्या आणि आवश्यक कागदपत्रांसह आपल्या महाविद्यालयात तपासणीसाठी (Clerk Verification) जमा करा.

⚠️ महत्त्वाची टीप: जर तुम्ही यापूर्वी (मागील वर्षी) या योजनेचा लाभ घेतला असेल, तर तुम्हाला नवीन अर्ज करण्याची गरज नाही. तुम्हाला फक्त ‘Renewal Application’ (अर्ज नूतनीकरण) या पर्यायावर क्लिक करून मागील वर्षाचे मार्कशिट आणि चालू वर्षाची फी पावती अपडेट करावी लागेल.

विद्यार्थ्यांनी शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता तांत्रिक अडचणी टाळण्यासाठी आपले अर्ज वेळेत सादर करावेत. काही अडचण आल्यास महाडीबीटीच्या अधिकृत हेल्पलाईन क्रमांकावर संपर्क साधावा.