केंद्र सरकारच्या कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाद्वारे असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना सामाजिक व आर्थिक सुरक्षितता मिळवून देण्यासाठी ई-श्रम कार्ड (e-Shram Card) योजना सुरू करण्यात आली आहे. जर तुमच्याकडे ई-श्रम कार्ड असेल, तर तुम्हाला वयाची ६० वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर दरमहा ₹३,००० (वर्षाला ₹३६,०००) निश्चित पेन्शन मिळू शकते.
ही पेन्शन ‘प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना’ (PM-SYM) अंतर्गत दिली जाते, जी थेट ई-श्रम पोर्टलशी जोडलेली आहे.
💡 योजनेचे प्रमुख वैशिष्ट्य आणि स्वरूप
- समसमान योगदान (Matching Contribution): या योजनेत जितकी रक्कम तुम्ही दरमहा जमा कराल, तितकीच रक्कम केंद्र सरकार तुमच्या पेन्शन खात्यात जमा करते.
- ६० वर्षांनंतर हमीशीर पेन्शन: वयाची ६० वर्षे पूर्ण होताच दरमहा बँक खात्यात ₹३,००० पेन्शन जमा होण्यास सुरुवात होते.
- कौटुंबिक पेन्शन: लाभार्थ्याचा दुर्दैवाने मृत्यू झाल्यास, त्याच्या पती किंवा पत्नीला ५०% पेन्शन (₹१,५०० दरमहा) मिळण्याची तरतूद आहे.
🎯 पात्रतेच्या अटी (Eligibility Criteria)
- वयोगट: अर्जदाराचे वय १८ ते ४० वर्षे दरम्यान असावे.
- उत्पन्न मर्यादा: मासिक उत्पन्न ₹१५,००० किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
- असंघटित क्षेत्रातील कामगार: बांधकाम मजूर, घरकामगार, फेरीवाले, रिक्षाचालक, शेतमजूर, छोटे दुकानदार, शिवणकाम करणारे इत्यादी.
- इतर अटी: अर्जदार हा EPFO, ESIC किंवा NPS चा सभासद नसावा आणि आयकर (Income Tax) भरणारा नसावा.
📊 वयानुसार दरमहा भरावयाचा हप्ता (Premium Chart)
वयाच्या १८ व्या वर्षी अर्ज केल्यास सर्वात कमी हप्ता भरावा लागतो:
| अर्जदाराचे वय | तुमचे मासिक योगदान | सरकारचे योगदान | एकूण जमा रक्कम | ६० वर्षांनंतर मिळणारी पेन्शन |
| १८ वर्षे | ₹५५ | ₹५५ | ₹११० | ₹३,०००/महिना |
| २९ वर्षे | ₹१०० | ₹१०० | ₹२०० | ₹३,०००/महिना |
| ४० वर्षे | ₹२०० | ₹२०० | ₹४०० | ₹३,०००/महिना |
📁 आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- ई-श्रम कार्ड (e-Shram Card)
- आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- बँक पासबुक (बचत खाते / जनधन खाते)
- मोबाईल नंबर (आधारशी लिंक असलेला)
📝 अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Application)
पद्धत १: सीएससी केंद्राद्वारे (CSC Center)
- तुमच्या जवळील ग्रामपंचायत/नागरी सुविधा केंद्रात (CSC Center) जा.
- तिथे आधार कार्ड, ई-श्रम कार्ड आणि बँक पासबुक सादर करा.
- अधिकारी तुमची माहिती भरून पहिला हप्ता रोख स्वरूपात जमा करून घेतील.
- नोंदणी पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला पेंशन कार्ड (Pension Card) दिले जाईल.
पद्धत २: ऑनलाईन स्वतः अर्ज करा (Self Registration)
- अधिकृत संकेतस्थळ eshram.gov.in किंवा maandhan.in ला भेट द्या.
- ‘Pension Scheme (PM-SYM)’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- मोबाईल नंबर टाकून OTP द्वारे लॉगिन करा.
- ई-श्रम कार्ड नंबर, आधार क्रमांक व वैयक्तिक माहिती भरा.
- ऑटो-डेबिट (Auto-Debited) संमतीसाठी बँक तपशील सबमिट करा.
- फॉर्म सबमिट करून तुमचे पेन्शन कार्ड डाउनलोड करा.
टीप: दरमहा भरावयाचा हप्ता तुमच्या बँक खात्यातून Auto-Debit (आपोआप कट) होतो, त्यामुळे खात्यात पुरेशी शिल्लक ठेवणे आवश्यक आहे.